Cumhuriyet Savcısı Asım Ekren yazdı: Ajans haberlerini izinsiz yayınlamanın telif ve ceza boyutu
Cumhuriyet Savcısı Asım Ekren, haber ajanslarına ait içeriklerin izinsiz biçimde yeniden yayımlanmasının telif, basın hukuku ve haksız rekabet açısından hangi sonuçlar doğurabileceğini değerlendirdi.
Ekren; Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Türk Ticaret Kanunu ile Yargıtay içtihatları üzerinden özellikle “ajans haberleri eser midir, değil midir?” tartışmasının uygulamada önemli uyuşmazlıklara yol açtığını vurguladı.
“Basın Kanunu’nda ‘eser’ tanımı netleşmeli”
Ekren’e göre Basın Kanunu’nda “eser sahibi” kavramı bulunsa da “eser” kavramının çerçevesi açık değil. Bu nedenle, telif ve yeniden yayım konusunda tereddütlerin giderilmesi için:
-
Basın Kanunu’nda “eser/yayın” tanımının daha açık yapılması,
-
Ya da FSEK’te gazetecilik-yayıncılık ürünlerini net biçimde kapsayan bir düzenleme getirilmesi
gerektiğini belirtti.
Yeniden yayım suçu ve “kaynak göstermeden paylaşım”
Mevcut Basın Kanunu’nda, süreli yayınlarda yer alan haber-yazı-görselleri kaynak göstermeden veya “yeniden yayım hakkı saklıdır” denmesine rağmen izin almadan yayımlamanın yaptırımı bulunduğunu hatırlatan Ekren, uygulamada özellikle şu sorunun tartışıldığını aktardı:
Bir ajansın abonelikle erişilen haberini, bir internet sitesi veya medya kuruluşu abonelik ücreti ödemeden, izin almadan ya da kaynak göstermeden yayımlayabilir mi?
2022 sonrası kritik eşik: İnternet haber siteleri “süreli yayın” kapsamına girdi
Ekren, 2022’de yapılan düzenlemeyle internet haber sitelerinin Basın Kanunu bakımından “süreli yayın” kapsamına alınmasının, “internet-basılı yayın ayrımı” üzerinden yürüyen tartışmaların önemli kısmını bitirdiğini; buna rağmen ajans haberlerinin “eser mi, gazete münderecatı mı” tartışmasının farklı kanunlar bakımından hâlâ önem taşıdığını belirtti.
Yargıtay yaklaşımı: Ajans haberi her zaman “eser” sayılmayabilir.
Ekren’in değerlendirmesinde, bazı Yargıtay kararlarında gündelik ajans haberlerinin FSEK anlamında eser sayılmadığı, daha çok “gazete münderecatı / günlük haber” niteliğinde değerlendirildiği; bu durumda ceza sorumluluğundan ziyade özel hukuk (tazminat / tecavüzün kaldırılması) yollarının gündeme gelebileceği yaklaşımına dikkat çekildi.
Sonuç vurgusu
Savcı Ekren, ajans içeriklerinin izinsiz çoğaltılması ve yayımlanmasının; somut olaya göre Basın Kanunu, FSEK, TTK (haksız rekabet) ve özel hukuk tazminat hükümleri çerçevesinde farklı sonuçlar doğurabileceğini; özellikle izin-abonelik-kaynak gösterme üçlüsünün ihlal edilmesinin uyuşmazlıkların merkezinde yer aldığını ifade etti.
