ABD-İran savaşında Hürmüz gerilimi tırmanıyor

Karşılıklı saldırıların odağında bu kez savaş gemileri ve petrol tankerleri yer alırken, bölgedeki gelişmeler küresel enerji taşımacılığı açısından da endişeleri artırıyor.

 ABD ile İran arasında aylardır devam eden çatışmalarda son dönemde Hürmüz Boğazı çevresindeki deniz hareketliliği öne çıktı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, İran Devrim Muhafızları tarafından iki ABD savaş gemisine balistik füze saldırısı düzenlenmesinin ardından İran’a ait üç ham petrol tankerinin hedef alındığını açıkladı.

ABD tarafı, Hark Adası açıklarında iki İran tankerini devre dışı bıraktığını, Umman Körfezi’nde ise bir başka İran tankerinin imha edildiğini bildirdi.

İran ise saldırılara misilleme yaptığını duyurdu. Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda belirlenen rotalara uymadığını öne sürdüğü üç petrol tankeri ile farklı bölgelerde ABD bağlantılı üç geminin hedef alındığını açıkladı.

Hürmüz’de tanker gerilimi

Çatışmaların en kritik noktalarından biri Basra Körfezi’nin kuzeyindeki Hark Adası çevresi oldu.

İran kaynakları, adanın yaklaşık 6 mil açığında bulunan İran bandıralı bir petrol tankerinin ABD tarafından füzelerle vurulduğunu bildirdi. Saldırıda can kaybı yaşanmadığı ve mürettebatın tahliye edildiği belirtildi.

Petrol ihracatında önemli bir merkez olan Hark Adası çevresindeki saldırılar, çatışmanın enerji boyutunu da daha belirgin hale getirdi.

Son gelişmelerle birlikte petrol tankerleri ve deniz ticaretinin doğrudan çatışmanın unsurlarından biri haline gelmesi, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik risklerini artırdı.

Trump’tan “askeri çatışma” açıklaması

Gerilimin yükseldiği sırada ABD Başkanı Donald Trump, İran’la yaşanan süreci “savaş” yerine “askeri çatışma” olarak nitelendirdi.

Trump, İran’ın ABD açısından büyük bir mesele olmadığını savunurken, Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin yakından takip edildiğini belirtti. ABD Başkanı ayrıca yeni bir hareketlilik yaşanması halinde İran’daki bazı hedeflerin vurulabileceği mesajını verdi.

İran’dan Hürmüz’de yeni uygulamalar

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki denetimlerini de artırdığı bildiriliyor.

Tahran yönetimi, belirlediği kurallara uymadığını öne sürdüğü gemileri kara listeye almaya başladı. 3 Eylül’de 11 geminin daha listeye eklenmesiyle kara listedeki gemi sayısının 56’ya yükseldiği belirtildi.

İran, söz konusu gemilerin ilerleyen süreçte para cezası, alıkoyma veya el koyma gibi yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu.

Dünyanın en önemli petrol geçiş güzergâhlarından biri olan Hürmüz Boğazı’ndaki bu gelişmeler, çatışmanın küresel enerji piyasaları üzerindeki etkisine ilişkin endişeleri artırıyor.

Çatışmalar 28 Şubat’ta başladı

ABD ile İran arasındaki mevcut savaşın başlangıcı 28 Şubat 2026’ya uzanıyor.

İsrail ve ABD’nin İran’daki çeşitli hedeflere yönelik ortak saldırılarıyla başlayan çatışmalarda Tahran, İsfahan, Kum, Kerec, Tebriz, Şiraz, Buşehr ve Kirmanşah gibi kentlerde hedefler vuruldu.

İran, saldırılara İsrail ve bölgedeki ABD askeri üslerine yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verdi.

İlk dönemde çatışmalar ağırlıklı olarak hava saldırıları, füze operasyonları ve İHA saldırıları şeklinde ilerledi. Hürmüz Boğazı ise kısa sürede savaşın önemli cephelerinden biri haline geldi.

Ateşkes girişimleri kalıcı olmadı

Yoğun çatışmaların ardından haziran ayında diplomatik girişimler öne çıktı. Tarafların askeri operasyonları durdurmasına yönelik bir anlaşma süreci başlatıldı.

Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve deniz ablukasının kaldırılması da görüşmelerin önemli başlıkları arasında yer aldı.

Ancak ateşkes kalıcı bir çözüme dönüşmedi. Taraflar arasındaki güven sorunu, Hürmüz’deki uygulamalar ve ABD’nin İran’a yönelik askeri ve ekonomik baskısı nedeniyle gerilim yeniden yükseldi.

Hürmüz Boğazı savaşın kritik cephesi

Temmuz ve ağustos aylarında Hürmüz Boğazı yeniden çatışmaların merkezine yerleşti. İran, güvenlik gerekçeleri ve yabancı müdahale iddiaları üzerinden boğazdaki geçişlere yönelik kısıtlamalarını artırdı.

Eylül ayının başında ABD’nin İran’daki Devrim Muhafızları hedeflerine yönelik yeni saldırılar düzenlediğini açıklamasıyla gerilim yeniden tırmandı. İran da bölgedeki Amerikan askeri noktalarına füze ve İHA saldırılarıyla karşılık verdi.

Gelinen noktada Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler yalnızca ABD ve İran arasındaki askeri mücadele açısından değil, petrol taşımacılığı ve küresel enerji arzının güvenliği açısından da kritik önem taşıyor.

Önümüzdeki dönemde boğazın açık tutulup tutulmayacağı, petrol tankerlerinin güvenli geçişi ve tarafların yeni misillemelere başvurup başvurmayacağı çatışmanın seyrini belirleyecek başlıca unsurlar arasında bulunuyor.