HALİKARNAS’TAN BODRUM’A GİDEN YOL

Bu yüzyılın Modern Evliya Çelebisi, seyyahı olarak ülkemizin seksen bir vilayetine ve yaklaşık yedi yüze yakın ilçesi, beldesi, kasabası ve köyüne gittim, gördüm ve gezdim.  2002 yılından bu yana medeniyetlerin beşiği olan Anadolu topraklarını karış karış geziyorum. Bazı vilayetlere ve bölgelere kaç defa gittiğimi ben de hatırlamıyorum. Neredeyse Türkiye’yi navigasyon gibi beynime nakşettim, ezberledim. Ege Bölgesi doğduğum ve üniversite yıllarına kadar yaşadığım yer. Üniversite eğitimiyle başlayan İstanbul hayatım halen devam ediyor.

Ege toprakları kadim medeniyetlere ev sahipliği yapmış bir yer. Antik dönemde, öncesinde ve Osmanlı döneminde önemli bir yerleşim yeri olan Ege’nin her noktasına defalarca gittim ancak yıllardır çok arzu etmeme rağmen bir türlü Halikarnas Balıkçısı’nın yaşadığı Bodrum’a gidememiştim. Nihayet 2026 yılının ilk günlerinde Bodrum’a gitmek edebiyatımızın önemli yazarlarından Halikarnas Balıkçısı’nın yaşadığı toprakları görmek nasip oldu. 

Bodrum’a yazın gitmek akıl kârı bir iş değil. Kışın sessizliğe bürünmüş, meşhur Tarihçi Homeros’un “Ebedi Mavilikler Cenneti” olarak adlandırdığı dünyaca ünlü Yarımadası; üç bin beş yüz yıllık tarihi, kadim medeniyetlerden miras aldığı kültür ve sanatı, tabiigüzellikleri, özgün mimarisi ve muhteşem koylarıyla Bodrum gerçekten görülmeye değer bir yer. Milattan önceki çağlardan itibaren insanoğlunu kendine hayran bırakan adeta cennetten bir köşe olan Bodrum’un antik çağdaki adı 'Halikarnassos'tur. Türkçe 'Halikarnas' olarak okunan, Aziz Petrus Kalesi adı verilen kale ile birlikte şehrin Aziz Petrus'a adanmasıyla 'Petrium' adı verilen şehir zaman içerisinde önce 'petrum' sonra 'potrum' ve en sonunda 'Bodrum' olarak söylenir olmuş. 

Muğla merkezden öğle saatlerinde hareket ederektermik santrali ile bana doğduğum topraklar Soma’yı hatırlatan Yatağan’a ulaştık. Buradaki termik santrali sanki Soma’ya göre çok daha eski görünüyordu. Yatağan’dan sonra virajlı yollar bizi tarihi yapılar ve antik kentlerle çevrili bir o kadar da tabii güzelliği olan Milas’a ulaştırdı. Kayra Medeniyetine ve Menteşe Beyliği’ne başkentlik yapmış olan dünyaca meşhur halılarıyla bilinen Milas’ı şöyle bir turladıktan sonra Bodrum istikametine yönümüzü çevirdik. Sahil boyuna yaklaştığımızda uzaktan kale ve yarımada görünmeye başladı. Yol bir hayli virajlıydı. Şehir merkezine yaklaştıkça trafik artmaya başladı. Kış ayında olduğumuz için çok da fazla trafik yoktu. Şehir uzaktan bile bir hayli güzel görünüyordu. Şehirde ilk uğrak yerimiz kaymakamlık binası oldu. Tek yönde akan trafikte sahil yoluna girdiğimizde Nazım Hikmet Ran’ın heykeliyle karşılaştık. Nazım Hikmet’in Bodrum ile ne alakası var derken aklıma Halikarnas Balıkçısı ismiyle edebiyat dünyasına onlarca kitap bırakan Cevat Şakir Kabaağaçlı geldi. Bodrum’a olan sevgisi ve denizcilik tutkusuyla tanınan Halikarnas Balıkçısı eserlerinde Ege kıyılarını, mitolojiyi ve balıkçıların hayatını işlemiştir. Açıkçası Bodrum denildiğin de benim aklıma ilk gelen Halikarnas Balıkçısı oluyor.   

Bodrum, Yunan ve Anadolu medeniyetlerinin kesişme noktasında yer alıyor. Bodrum’da Leleg, Karia, Pers, Dor, Helen, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait eserler arkeolojik kazılarda tespit edilmiştir. Antik çağın en önemli liman kentlerinden biri olan Bodrum’da tarihin babası olarak tanınan ve bilinen Herodotos ile yinetarihin ilk kadın amirali I. Artemisia gibi pek çok tanınan ve bilinen önemli kişiler yaşamıştır.

Şehir en önemli yapısı iki liman arasında kayalık alan üzerine kurulmuş Bodrum Kalesi. Antik çağda önce ada olan bu alan daha sonraları şehirle bağlanarak yarımada haline gelmiştir. Kare planlı kale, 1402 yılında St. Jean Şövalyeleri tarafından inşa edilmiş ve günümüzde de Bodrum'un simgesi haline gelmiştir. 

Osmanlı Devleti’ne karşı korunma amacıyla yapılmış olan kale, Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1523 yılında Kos ve Rodos ile birlikte Osmanlı hakimiyetine girmiştir. O dönemde kaleye bir minare eklenmiş ve kale içinde yer alan şapel camiye dönüştürülerek "Süleymaniye Camisi" ismini almıştır. 

Bodrum’un bugünkü kaymakamı Aydınlı, Egeli hemşerimiz Ali Sırmalı. Kaymakamlık binası tarihi bir yapı ve sahile çok yakın. Makamında bizi karşılayan Ali Sırmalı bizi pencere kenarına oturttu. Masmavi çarşaf gibi denizi ve kıyıya yanaşmış park halinde duran yüzlerce tekneyi seyrederken koyu bir sohbete daldık. Kaymakam Ali Sırmalı ile en son Ankara Mamak’ta görüşmüştük. Bodrum’a geleli 7 ay olmuştu. O da şehre alışmaya çalışıyor. Sohbetimize çaylar ve kahveler eşlik etti. Denizi seyrederken aklıma İzmir Narlıdere geldi. Narlıdere Kaymakamlık binası da denizi gören bir yerdeydi. Siyasaldan okul arkadaşım Suat Dervişoğlu Narlıdere’de kaymakam iken onu ziyaret ettiğimde tıpkı Bodrum’daki gibi makamından denizi seyredebiliyorduk.

Epeyce uzun sohbet sonrasında müsaade isteyip biraz şehir içinde dolaştık. Sahil boyu yürüdüğümde Datça’ya giden gemilerin kalktığı iskeleyi gördüm. Biraz ilerisinde de 1740-1741 yıllarında Kızılhisarlı Mustafa Paşa’nın kahyası Hacı Hasan Hoca tarafından yaptırılan butik Tepecik Camisi sahile boylu boyuna uzanmış halde duruyordu. Cami küçük, sade ama bir o kadar da güzeldi. Camiyi gezdikten sonra şehre veda zamanı gelmişti. 

Uzun yıllardır gelmeyi arzuladığım Bodrum’a kısa süreli de olsa bir ziyaret gerçekleştirmiş oldum. Bir daha gelmek nasip olur mu bilemiyorum? Dünyanın en özel ve en güzel coğrafyasında, kültür ve tarih zenginliği ile dikkat çeken, bu özellikleriyle cazibemerkezi olmaya devam eden turizm yönüyle Türkiye’nin parlayan yıldızı olan Bodrum koyları kadar kültürel tarihiyle de ilgi odağı olmaya devam edecek gibi görünüyor.