DAĞ MUZU IŞKIN
DAĞ MUZU IŞKIN
ÖNDER GÜZELARSLAN
info@aktuelgazete.com - 02126647132
Mayhoş ve ekşi bir tada sahip olan Latince adı "Rheum ribes L." olan ışkın otu, kaya çıkıntılarında yetişen çok yıllık otsu bir bitkidir. Kuzukulağıgiller familyasından olan bu bitki halk arasında ışkın, ışgın, uşkun, uçkun, dağ muzu ya da yayla muzu olarak da isimlendirilir. Dağların yüksek tepelerinde yetiştiği ve muz gibi soyularak tüketildiği için çoğunlukla dağ muzu olarak bilinir. Türkiye dâhil olmak üzere birçok coğrafyada yabani olarak kendiliğinden yetişen ışkın, Asya kökenli bir yabani bitkidir. İçerdiği aktif bileşenlerle beslenmeye katkı sağladığı gibi sağlık açısından da oldukça faydalıdır.
Ülkemizde genellikle Doğu Anadolu Bölgesi’nde, özellikle de Erzurum, Muş ve Hakkâri yöresinde bol miktarda bulunan ışkın ilkbahar mevsiminde toplanır. 1000-4000 metre yükseklikte yetişen ve boyu 40-150 cm civarına erişen ışkın, genellikle çiğ olarak tüketilir. Kabuğu soyularak yenilen ışkın pişmiş olarak da tüketilir. Yaprakları toksinler ve yüksek konsantrasyonlarda oksalik asit içerdiği için sadece sapları tüketilebilir. İçeriğinde bulunan bileşenlerden dolayı yüksek besin değerine sahiptir.
Sağlık açısından şifalı özellikler taşıması dolayısıyla çoğu kimse tarafından bilinen bir bitkidir. Şifalı özelliği, eski Çin tıbbına kadar uzanır. Geleneksel tıpta birçok hastalığın tedavisinde kullanılmasının yanı sıra Antik Arap, Yunan ve Roma medeniyetlerinde de şifa için tüketildiği vakidir. Günümüzde ışkın üzerine birçok bilimsel araştırmalar da yapılmıştır.
Zengin bileşenlere sahip olan ışkın, içerdiği K vitaminiyle kanın pıhtılaşmasını sağlayarak yaraların iyileşmesine yardımcı olur. İçeriğindeki A vitaminiyle de cilt hasarlarına ve erken yaşlanmaya neden olan serbest radikallerle savaşmaya yardımcı olur. Protein açısından oldukça zengin olan ışkının içinde demir, kalsiyum, magnezyum, fosfor, potasyum, sodyum, çinko, bakır ve manganez bulunur. C ve E vitamini açısından da zengin olan ışkın şeker hastaları için vazgeçilmez bir yiyecektir. Anti-inflamatuar, antikanser, antibakteriyel ve antiviral dahil olmak üzere çok sayıda farmakolojik özelliği olması nedeniyle alternatif tıp alanında da kullanımı yaygındır.
İnsan sağlığına sayısız faydaları olan ışkın, vücuttaki birçok rahatsızlığa iyi gelir. Genel olarak antibakteriyel ve antiinflamatuar özellikleriyle vücudu birçok sağlık sorununa karşı korur. Vücuttaki toksinleri atar, sindirim sistemine yardımcı olur. Mide ve böbrek rahatsızlıklarınaiyi geldiği gibi kilo vermeye de yardımcı olur. Kemiklerin kademeli olarak incelmesine ve zayıflamasına neden olan ve onları kırıklara karşı daha büyük risk altında bırakan bir durum olan osteoporozu önlemeye yardımcı olur. İltihap önleyici özelliği sayesinde yaraların iyileşmesini hızlandırmaya da yardımcı olur. Yüksek yağ içeren bir beslenme düzeninin neden olabileceği obezite ve diyabet gibi metabolik bozukluklara karşı koruma sağlar. Vücudu kuvvetlendirip direnç kazandırır.
Oldukça faydalı olan ışkın lezzetli bir besindir. Böbrek rahatsızlığı olan hastaların ışkın tüketmeden önce doktora danışması faydalı olacaktır. Karaciğer hasarına ve toksisiteye yol açabileceğinden dolayı tüketilmesi sonucunda herhangi bir olağandışı belirti fark edildiğinde doktora görünmek faydalı olacaktır.
Işkının kökleri ve sapı kullanarak lezzetli bir çay hazırlamak mümkündür. 100 gram kadar ışkın temizlenip ayıklandıktan sonra, iki su bardağı suyun içinde bekletilir. 12 saatin sonunda hazırlanan karışım süzgeçten geçirilir afiyetle içilir.
Doğu’nun muzu olarak da isimlendirilen ışkın astım hastaları, şeker hastaları, tansiyon sorunu yaşayanlar ve kanser hastaları ülser gibi mide rahatsızlıkları için tüketilebilir.
Hem tatlılar hem de tuzlular için uygun olan ışkın makarnaya, salatalara ya da et yemeklerine ekleyerek de tüketilebilir. Yine reçel, tatlı ve pasta da yapılabilir.Kurusundan krem de yapılabilir. Yoğurt ile karıştırarak cilt yüzeyindeki problemli bölgelere sürülebilir.
Mucizevi bir bitki olan ışkın in pek çok yararı bulunsa da her bitki gibi fazla ve bilinçsiz tüketimi zararlı sonuçlar ve yan etkiler meydana getirebilir. Gebeler, emziren anneler, böbrek yetmezliği olanlar, böbrek taşları açısından riskli grupta yer alan kişiler, karaciğer ve hastalarının tüketebilmesi için doktora danışması gerekir.
Hem beslenmeye katkı sağlayan hem de sağlık açısından faydalı özellikler sunan son derece faydalı ışkın, fonksiyonel yapısıyla dikkat çekmektedir. Işkın’ınbirçok alanda kullanılıyor olabilmesi, onu değerli kılan unsurlardan
